Ат-дођор уонна көмөлөһөөччү (орто сүһүөх ођолорго библиотечнай уруок) – прочее, уроки

Ат-дођор уонна көмөлөһөөччү

(орто сүһүөх ођолорго библиотечнай уруок)

Формата: Дьыалабыай оонньуу.

Сыала:

1 .Ат киһиэхэ көмөтүн, туһатын туһунан билсии.

2.Кинигэни, текси кытта үлэлии үөрэнии.

Соруга: Сылгы, ат туһунан өссө дириңэтэн билии.

Уруок тэрилэ:

1.Кинигэ быыстапката "Сылгы, ат туһунан тугу билэђин?"

2.ϴс хоһоонноро

а) Yчүгэй ат биир кымньыылаах, үтүө киһи биир тыллаах.

б) Ат-киһиэхэ кыната.

в) Атыыламмат ат - сыаната суох

3.Телевизор, видео, кассета

4.Жетоннар.

(Бастаан телевизорынан ат туһунан ырыа ыллыыра иһиллэр).

       

0ђолоор бу ырыађа ылламмытын курдук былыр-былыргыттан сылгы иитиитинэн дьарыгырбыт Саха дьоно Дьөһөгөйтөн төрүттээх айыы ођотун-сылгыны атын дьиэ сүөһүтүттэн ойуччу туталлара, кинини ытыктыыллара киниэхэ сүгүрүйэллэрэ. Ат барахсаны киһи эрэ барыта кэрэхсиир, таптыыр.

Билигин мин эһиэхэ кинигэ быыстапкатын билиһиннэриэм. Быыстапкам аата "Сылгы, ат туһунан тугу билэђин" - диэн. Бу барыта сүннүнэн Саха сирэ бэчээттээн таһаарбыт кинигэлэрэ.

1. В. Р.Дарбасов "Ат туһунан тоьо билэ5ин" Дьокуускай.1993с

2. "Сылгыһыт справочнига" Якутскай Кинигэ изд-вота, 1984-68 с, ил.

3. П. И.Николаев "Саха сылгытын ыарыылара" Як. Кинигэизд-вота 1985-52с

Ю. Г.Титов "Ат барахсан" Якутскай. 1990 с. А. И.Артамонов "35 сыл-ыңыыр үрдүгэр" Як. Кинигэ изд-вота. 1983-40 с,

Бу кинигэлэри аахтаххытына сылгы туһунан киэн билиини ылыаххытын сөп. Билигин биһиги сылгы, ат туһунан сэһэргэһиэхпит, пааранан үлэлиэхпит. Онуоха маңнай сылгы туһунан тугу билэрбитин биир-биир этэн иһэбит, ону мин дуоскађа суруйан иһэбин. (ођолор этэллэр)

Бары дађаны сылгы туһунан элбэђи билэр эбиппит. Айанна миинэр минэ Күрэхтэһиигэ - быһый атах Yлэђэ - буулађа бухатыыр Идэһэлэннэххэ - эмис эт, миннигэс сыа. Ыан истэххэ - уохтаах кымыс. Таңыннахха - талба таңас. Быа - туһах - бигэ тэрил буолар эбит.

Билигин өссө төһө билэрбитин билиэхпит. Мин паараларга Ат туһунан текст биэрэбин, манна хас биирдии этиигэ билэргитин, саңа билбиккитин туһунан атын лиискэ бэлиэтэнэбит. Ол кэнниттэн текстэргитин атын пааралары кытта атастаһађыт. Ити кэнниттэн пааралар тугу сананы ити текстэн билбиккитин кэпсиигит. Ат, сылгы туһунан өссө эбии билбэппитин биллибит. Билигин анны 3-4 буолан команданан арахсабыт. Команданан 5 түһүмэххэ күрэхтэһиэхпит. Сөпко эппит хамамндађа жетон биэрэн иһиэм. Хайы хамаанда элбэх жетоннаах, ол кыайар. Маннык түһүмэхтэр бааллар:

I - түһүмэх "СЫЛГЫһЫТ" диэн тылтан тахсар кроссворд.

II- түһүмэх Сылгыга сыһыаннаах маллар ааттарын

ааттааһын.

- түһүмэх Арааһа аты уруһуйдаабатах художник бука суох буолуођа. Ол курдук биһиги эмиэ Акка сыһыаннаах "Дођор, көмөлөһөөччү" - диэн уруһуй уруһуйдуохпут (2 мүнүүтэ) - түһүмэх "Саха тылын кылгас быһаарылаах тылдьыта" кинигэттэн сылгыга сыһыаннаах тыллары биэрэбин, ону эһиги бу кинигэттэн булан быһаарыытын суруйађыт ( 5 мүнүүтэ)

V - түһүмэх Саха,